Γράφτηκε από: Φώτη Εμμανουήλ
Το VAR (Video Assistant Referee) είναι μία από τις μεγαλύτερες τεχνολογικές αλλαγές στο ποδόσφαιρο, γιατί άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο εξετάζονται και επιλύονται οι αμφισβητούμενες φάσεις. Η εφαρμογή του περιορίζει τα ανθρώπινα σφάλματα, προσφέροντας στους διαιτητές τη δυνατότητα επανεξέτασης των κρίσιμων στιγμών ενός αγώνα με την ασφάλεια ενός replay.
Η σχέση του VAR με τον κανόνα του οφσάιντ έχει φέρει μεγαλύτερη ακρίβεια στις αποφάσεις, ακόμα και στις οριακές περιπτώσεις. Γι’ αυτό, η κατανόηση της λειτουργίας του VAR είναι χρήσιμη για κάθε φίλαθλο που παρακολουθεί το σύγχρονο ποδόσφαιρο. Αυτός είναι και ο σκοπός του άρθρου-οδηγού μας.
Η οθόνη του VAR, στην οποία ο διαιτητής βλέπει ξανά τις κρίσιμες φάσεις πριν από την τελική απόφαση.
- Το VAR είναι ένα ηλεκτρονικό σύστημα υποστήριξης της διαιτησίας με εξέταση βίντεο από εξειδικευμένο προσωπικό.
- Επεμβαίνει σε τέσσερις βασικές κατηγορίες φάσεων: γκολ, πέναλτι, κόκκινη κάρτα και λανθασμένη ταυτοποίηση παίκτη.
- Οι περιπτώσεις οφσάιντ κρίνονται με τη χρήση γραμμών ή τρισδιάστατης τεχνολογίας (ημιαυτόματο οφσάιντ) που ορίζουν την ακριβή θέση των παικτών.
- Σχετικά με τα στοιχήματα, αυτά διευθετούνται με βάση την τελική επίσημη απόφαση του διαιτητή μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου.
Τι είναι το VAR
Το VAR είναι η βιντεοδιαιτησία του ποδοσφαίρου και βασίζεται στην αρχή της «ελάχιστης παρέμβασης σε σχέση με μέγιστο όφελος» (minimum interference, maximum benefit). Στόχος του δεν είναι η ακύρωση της αυθεντίας και του ρόλου του διαιτητή στο γήπεδο, αλλά η διόρθωση προφανών και ξεκάθαρων σφαλμάτων ή σοβαρών περιστατικών που διέφυγαν της προσοχής της διαιτητικής ομάδας.
Στην αίθουσα ελέγχου (Video Operation Room – VOR) βρίσκονται ο Video Assistant Referee, ο βοηθός του (AVAR) και ο χειριστής επαναλήψεων (Replay Operator). Η ομάδα αυτή παρακολουθεί τον αγώνα από πολλαπλές γωνίες λήψης σε πραγματικό χρόνο. Όταν το κρίνει απαραίτητο, επικοινωνεί απευθείας με τον διαιτητή μέσω συστήματος ενδοεπικοινωνίας.
Πότε επεμβαίνει το VAR
Το VAR επεμβαίνει μόνο όταν το προβλέπει το πρωτόκολλο της IFAB, δηλαδή του Διεθνούς Ποδοσφαιρικού Συμβουλίου, και όχι κατά τη βούληση των ομάδων, των παικτών ή του ίδιου του διαιτητή.
Το σύστημα ενεργοποιείται στις εξής τέσσερις βασικές κατηγορίες φάσεων:
| Κατηγορία Περίπτωσης | Περιγραφή Παρέμβασης | Τύπος Αξιολόγησης |
|---|---|---|
| Γκολ / Όχι γκολ | Έλεγχος για παράβαση (επιθετικό φάουλ, οφσάιντ, χέρι) στη φάση που οδηγεί σε επίτευξη τέρματος. | Αντικειμενική ή On-field review |
| Πέναλτι / Όχι πέναλτι | Έλεγχος για λανθασμένο καταλογισμό ή παράλειψη υπόδειξης παράβασης εντός της περιοχής. | On-field review |
| Κόκκινη κάρτα | Έλεγχος σε σοβαρά επικίνδυνο παίξιμο, βίαιη/αντιαθλητική συμπεριφορά, καθώς και σε αποβολή από δεύτερη κίτρινη κάρτα που δόθηκε λανθασμένα. | On-field review |
| Λανθασμένη ταυτοποίηση παίκτη | Διόρθωση σφάλματος όταν ο διαιτητής δείχνει κίτρινη ή κόκκινη κάρτα σε λάθος ποδοσφαιριστή. | Αντικειμενική |
Από την 1η Ιουλίου 2026, οι Κανονισμοί της IFAB επιτρέπουν στο VAR να ελέγχει και ένα κόρνερ που δόθηκε προφανώς λανθασμένα, εφόσον η διοργάνωση έχει επιλέξει αυτή τη δυνατότητα. Ο έλεγχος πρέπει να ολοκληρωθεί αμέσως, χωρίς να καθυστερήσει την επανάληψη του παιχνιδιού.
Στις αντικειμενικές αποφάσεις (όπως το αν η μπάλα πέρασε τη γραμμή ή αν υπάρχει οφσάιντ), ο VAR ενημερώνει απευθείας τον διαιτητή καθώς επεμβαίνουν αντικειμενικά τεχνολογικά κριτήρια που δεν χωρούν αμφιβολία.
Αντίθετα, στις υποκειμενικές φάσεις, όπως για παράδειγμα το πόσο δυνατό είναι ένα μαρκάρισμα ή η πρόθεση σε ένα χέρι, ο διαιτητής οδηγείται σε on-field review. Σε αυτή τη διαδικασία, καλείται από τους ανθρώπους στο VAR να διακόψει προσωρινά τον αγώνα και μεταβαίνει στην ειδική οθόνη (Review Area) που βρίσκεται δίπλα στον αγωνιστικό χώρο.
Εκεί, έχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσει επαναλήψεις της φάσης από διαφορετικές γωνίες λήψης και σε διαφορετικές ταχύτητες, προκειμένου να σχηματίσει ολοκληρωμένη προσωπική άποψη και να πάρει την τελική απόφαση.
Το VAR δηλαδή στις περιπτώσεις αυτές λειτουργεί συμβουλευτικά και όχι ως αυθεντία.
Τι είναι το οφσάιντ
Το οφσάιντ (offside) είναι η παράβαση του επιτιθέμενου που, τη στιγμή της πάσας από συμπαίκτη του, βρίσκεται πιο κοντά στην αντίπαλη γραμμή τέρματος από την μπάλα και τον προτελευταίο αμυνόμενο και παίρνει μέρος στη φάση. Έτσι το ορίζει ο Κανόνας 11 των Κανονισμών της IFAB, για να μην αποκτά αντικανονικό πλεονέκτημα ο επιθετικός.
Είναι ένας από τους βασικούς κανόνες του ποδοσφαίρου, που επηρεάζει τη φύση του αθλήματος, τις θέσεις στο ποδόσφαιρο και άρα τη στρατηγική των ομάδων.
Η θέση του παίκτη κρίνεται από οποιοδήποτε μέρος του κεφαλιού, του σώματος ή των ποδιών του. Τα χέρια δεν λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό, καθώς δεν μπορεί να σημειωθεί έγκυρο γκολ με αυτά.
Η απλή παρουσία σε θέση οφσάιντ δεν αρκεί για να διακοπεί το παιχνίδι, καθώς η παράβαση ενεργοποιείται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις:
- Ενεργή συμμετοχή: Ο επιτιθέμενος τιμωρείται αν επηρεάζει την εξέλιξη της φάσης, εμποδίζει το οπτικό πεδίο του αντίπαλου τερματοφύλακα ή επωφεληθεί παίρνοντας την κόντρα από το δοκάρι ή απόκρουση αμυντικού.
- Βασικές εξαιρέσεις: Δεν καταλογίζεται ποτέ οφσάιντ όταν η μπάλα παραλαμβάνεται απευθείας από εκτέλεση πλάγιου άουτ, άουτ ή κόρνερ.
- Θέση πριν τη μεσαία γραμμή: Δεν υπάρχει παράβαση οφσάιντ αν ο επιτιθέμενος βρίσκεται πίσω από τη γραμμή της σέντρας τη στιγμή που υποδέχεται την μπάλα.
Ημιαυτόματο οφσάιντ
Το ημιαυτόματο οφσάιντ (Semi-Automated Offside Technology – SAOT) αποτελεί την πιο πρόσφατη εξέλιξη της τεχνολογίας στον εντοπισμό της παράβασης.
Επί της ουσίας το σύστημα χρησιμοποιεί εξειδικευμένες κάμερες οροφής που παρακολουθούν έως και 29 σημεία του σώματος κάθε ποδοσφαιριστή, υπολογίζοντας τη θέση τους 50 φορές το δευτερόλεπτο, σύμφωνα με τη FIFA.
Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022, ένας αισθητήρας στο κέντρο της μπάλας έστελνε επιπλέον δεδομένα 500 φορές το δευτερόλεπτο, προσδιορίζοντας με ακρίβεια τη στιγμή της επαφής. Η τεχνολογία παράγει αυτόματα την τρισδιάστατη γραμμή και ειδοποιεί το δωμάτιο VOR.
Το σύστημα ονομάζεται «ημιαυτόματο» διότι η τελική απόφαση παραμένει στα μέλη της ομάδας VAR, που επιβεβαιώνουν το σημείο επαφής και τη γραμμή πριν ενημερώσουν τον διαιτητή του αγώνα.
Τεχνολογίες αυτού του τύπου χρησιμοποιήθηκαν αρχικά σε κορυφαίες διοργανώσεις της FIFA και της UEFA, σε προηγμένα πρωταθλήματα και, από τη σεζόν 2025-26, σε όλους τους αγώνες της Super League 1.
Πώς επηρεάζει το VAR το στοίχημα
Το VAR επηρεάζει το στοίχημα στον τρόπο με τον οποίο διευθετούνται τα δελτία, ιδιαίτερα όσα τοποθετούνται κατά τη διάρκεια του αγώνα. Για το δελτίο μετράει το αποτέλεσμα όπως διαμορφώνεται μετά τον έλεγχο, όχι η αρχική απόφαση στο γήπεδο.
Για παράδειγμα, αν μια ομάδα πετύχει γκολ αλλά ο διαιτητής το ακυρώσει μετά από υπόδειξη του VAR, τα στοιχήματα κρίνονται σαν να μην είχε σημειωθεί ποτέ το γκολ.
Παράλληλα, την ώρα που μια αμφισβητούμενη φάση βρίσκεται υπό εξέταση, οι επιλογές για στοίχημα ποδόσφαιρο αναστέλλονται προσωρινά μέχρι να ληφθεί η οριστική απόφαση στο γήπεδο.
Αν ένα στοίχημα έχει τοποθετηθεί πριν ξεκινήσει ο έλεγχος της φάσης, κρίνεται σύμφωνα με τους όρους της κάθε στοιχηματικής εταιρείας, που περιγράφουν πώς αντιμετωπίζονται τα στοιχήματα σε φάσεις υπό έλεγχο.
Το στοίχημα επιτρέπεται μόνο σε άτομα 21 ετών και άνω και μόνο σε εταιρείες με άδεια της ΕΕΕΠ. Αυτές οι εταιρείες είναι υποχρεωμένες να δημοσιεύουν στα ελληνικά πώς κρίνεται κάθε τύπος στοιχήματος.
Οι κανόνες για το υπεύθυνο παιχνίδι ισχύουν και εδώ: ορίστε όρια χρόνου και χρημάτων πριν από τον αγώνα. Αν χρειάζεστε βοήθεια, η γραμμή του ΕΟΠΑΕ 1114 είναι στη διάθεσή σας.
Ερωτήσεις για το VAR και το οφσάιντ
Τι σημαίνει VAR;
Μετράει το γκολ αν το ακυρώσει το VAR;
Υπάρχει οφσάιντ από πλάγιο άουτ;
Μπορεί το VAR να ζητήσει κίτρινη κάρτα;
Στο τέλος της ημέρας, το VAR και το ημιαυτόματο οφσάιντ έχουν κάνει το ποδόσφαιρο πιο δίκαιο, μειώνοντας σημαντικά τα μεγάλα ανθρώπινα λάθη. Οι διακοπές για έλεγχο προκαλούν συχνά συζητήσεις, αλλά οι αποφάσεις στις κρίσιμες φάσεις είναι πια πιο σωστές. Με το να γνωρίζουμε πώς λειτουργούν οι κανονισμοί, μπορούμε να παρακολουθούμε τους αγώνες με πλήρη κατανόηση στο τι ακριβώς συμβαίνει στο γήπεδο σε κάθε κρίσιμη φάση.
